Η κατάσταση στο ΕΤΕΑΕΠ (νυν κλάδος επικουρικής του e-ΕΦΚΑ) και η σχέση του με το νέο ταμείο ΤΕΚΑ είναι συχνά αντικείμενο ανησυχίας, αλλά τα στοιχεία για το 2025-2026 δείχνουν τα εξής:
- Περιουσία και Πληρωμή Συντάξεων
Δεν υπάρχει επίσημη καταγραφή για αναγκαστική πώληση ακίνητης περιουσίας του ΕΤΕΑΕΠ προκειμένου να καλυφθούν οι τρέχουσες συντάξεις το 2024-2025.
- Ρευστότητα: Το ταμείο χρησιμοποιεί τα έσοδα από τις εισφορές των ήδη εργαζομένων (παλαιών ασφαλισμένων) και τις αποδόσεις των επενδύσεών του.
- Πλεόνασμα: Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό, ο e-ΕΦΚΑ (συμπεριλαμβανομένης της επικουρικής) προβλέπεται να έχει πλεόνασμα 1,04 δισ. ευρώ το 2026.
- Η Επίδραση του ΤΕΚΑ
ΟΙ Νέοι εργαζόμενοι (από 1/1/2022) ασφαλίζονται στο ΤΕΚΑ, οπότε οι εισφορές τους δεν πάνε στο παλιό σύστημα.
-
- Το «Κενό»: Αυτό δημιουργεί ένα σταδιακό έλλειμμα εσόδων στο παλιό ταμείο (ΕΤΕΑΕΠ).
- Κρατική Εγγύηση: Το κράτος έχει δεσμευτεί νομοθετικά να καλύπτει αυτό το «κενό μετάβασης».
- Οι συντάξεις των παλαιών ασφαλισμένων και των ήδη συνταξιούχων είναι εγγυημένες από τον κρατικό προϋπολογισμό.
- Ρήτρα Μηδενικού Ελλείμματος
Η ρήτρα αυτή προβλέπει ότι αν το ταμείο έχει έλλειμμα, οι συντάξεις μειώνονται αυτόματα.
-
- Σήμερα: Παραμένει ανενεργή, γιατί το σύστημα συνολικά (κύριες και επικουρικές) στηρίζεται από την κρατική χρηματοδότηση και τα πλεονάσματα του e-ΕΦΚΑ.
- Αυξήσεις: Αντί για περικοπές, εξετάζεται το «ξεπάγωνα» των επικουρικών συντάξεων, αν και για το 2026 οι περισσότερες εκτιμήσεις δείχνουν ότι θα παραμείνουν σταθερές (χωρίς μείωση, αλλά και χωρίς οριζόντια αύξηση ακόμα).
Βασικές Προϋποθέσεις Καταβολής:
- Η έκδοση της επικουρικής σύνταξης γίνεται μετά την έκδοση της κύριας σύνταξης.
- Απαιτείται συνήθως ελάχιστος χρόνος ασφάλισης 15 ετών (4.500 ημέρες εργασίας).
- Οι διαδικασίες απονομής έχουν επιταχυνθεί μέσω του συστήματος "fast track" για την εκκαθάριση εκκρεμοτήτων σε αυτούς που είναι σε ένα ταμείο , ενώ σε αυτούς που έχουν διαδοχική ασφάλιση έχουν μια μακρόχρονη καθυστέρηση .
Η κρατική εγγύηση για τις επικουρικές συντάξεις του "παλαιού" συστήματος (πρώην ΕΤΕΑΕΠ, νυν Κλάδος Επικουρικής Ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ) βασίζεται σε μια σειρά νόμων που θεμελιώνουν τη λειτουργία και την ασφάλεια του συστήματος.
Συγκεκριμένα, οι βασικοί νόμοι είναι:
- Νόμος 4052/2012 (Άρθρο 35-48): Αποτελεί τον θεμελιώδη νόμο σύστασης του Ενιαίου Ταμείου Επικουρικής Ασφάλισης (ΕΤΕΑ). Στο Άρθρο 35 του Ν. 4052/2012 ορίζεται ότι το Ταμείο τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, διασφαλίζοντας τον δημόσιο χαρακτήρα του και την εγγύηση του κράτους για την καταβολή των παροχών.
- Νόμος 4387/2016 (Νόμος Κατρούγκαλου): Αναμόρφωσε το σύστημα επικουρικής ασφάλισης, εντάσσοντας το ΕΤΕΑ στο ΕΤΕΑΕΠ και θεσπίζοντας το σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης (NDC). Ο νόμος αυτός επιβεβαιώνει την κρατική ευθύνη για την εύρυθμη λειτουργία του κλάδου.
- Νόμος 4670/2020 (Νόμος Βρούτση): Με το Άρθρο 44 του Ν. 4670/2020 επανακαθορίστηκαν οι παροχές του Κλάδου Επικουρικής Ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ, ενισχύοντας τη νομική βάση για την καταβολή τους από το ενιαίο πλέον φορέα (e-ΕΦΚΑ).
- Σύνταγμα της Ελλάδος (Άρθρο 22, παρ. 5): Σε ανώτατο επίπεδο, το Σύνταγμα ορίζει ότι "Το Κράτος μεριμνά για την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων", γεγονός που έχει ερμηνευτεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας ως υποχρέωση του κράτους να εγγυάται τη βιωσιμότητα και την καταβολή των συντάξεων.
Σημείωση: Για το "νέο" σύστημα (για όσους ασφαλίζονται πρώτη φορά από 1/1/2022), η εγγύηση είναι ακόμα πιο ρητή μέσω του Νόμου 4826/2021 (ΤΕΚΑ), ο οποίος εγγυάται ότι η σύνταξη δεν μπορεί να είναι μικρότερη από το ποσό των εισφορών που κατέβαλε ο ασφαλισμένος σε πραγματικούς όρους
Σύνοψη: Το κράτος εγγυάται τις επικουρικές συντάξεις του παλιού συστήματος παρά τη δημιουργία του ΤΕΚΑ.
Η περιουσία του ΕΤΕΑΕΠ αξιοποιείται επενδυτικά, αλλά η πληρωμή των συντάξεων βασίζεται στον νόμο που υποχρεώνει το κράτος να καλύπτει τυχόν ελλείμματα από τη μετάβαση στο νέο σύστημα.