Θεμελίωση Συνταξιοδοτικού Δικαιώματος
«Πρόοδος» ή Δουλειά μέχρι τον Τάφο ;
Τα τελευταία χρόνια, με τον μανδύα της «μεταρρύθμισης», της «βιωσιμότητας» και της «δημοσιονομικής προσαρμογής», επιχειρείται μια βαθιά και συστηματική ανατροπή του θεμελιώδους κοινωνικού δικαιώματος της συνταξιοδότησης.
Ένα δικαίωμα που δεν χαρίστηκε, αλλά κατακτήθηκε με δεκαετίες αγώνων, θυσιών και κοινωνικών διεκδικήσεων.
Σήμερα παρουσιάζεται ως «κανονικότητα» η εργασία μετά τα 65 και τα 67 έτη.
Προωθούνται προγράμματα απασχόλησης που φτάνουν μέχρι τα 74 έτη.
Προτείνεται η παράταση του εργασιακού βίου ως «λύση» στο ασφαλιστικό πρόβλημα.
Και όλα αυτά βαφτίζονται «πρόοδος».
Αλλά ποια πρόοδος είναι αυτή ;
Η Αποδόμηση του Δικαιώματος
Η θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος δεν αποτελεί τεχνική διαδικασία λογιστικών ισορροπιών. Είναι κοινωνικό συμβόλαιο.
Ο εργαζόμενος καταβάλλει εισφορές επί δεκαετίες, συνεισφέρει στην ανάπτυξη της χώρας, στηρίζει το ασφαλιστικό σύστημα και αναμένει, με τη συμπλήρωση ενός εύλογου εργασιακού κύκλου, να ζήσει με αξιοπρέπεια τα χρόνια της τρίτης ηλικίας.
Η συνεχής αύξηση των ορίων ηλικίας, η σύνδεση με το προσδόκιμο ζωής, η αποδόμηση των πρόωρων εξόδων και η σταδιακή μετατόπιση της συνταξιοδότησης σε ολοένα και μεγαλύτερες ηλικίες, μετατρέπουν το δικαίωμα σε διαρκώς μετακινούμενο στόχο.
Αυτό δεν είναι μεταρρύθμιση.
Είναι συρρίκνωση κοινωνικού δικαιώματος.
«Κανονικότητα» η Εργασία Μέχρι τα 70+;
Η παρουσίαση της εργασίας μέχρι τα 70 ή και τα 74 έτη ως «ενεργού γήρανσης» αποκρύπτει μια σκληρή πραγματικότητα:
-
- Δεν έχουν όλοι οι εργαζόμενοι ίδιες αντοχές.
- Δεν είναι όλα τα επαγγέλματα «γραφείου».
- Χιλιάδες εργαζόμενοι σε βαριά και ανθυγιεινά επαγγέλματα φθείρονται σωματικά πολύ πριν τα 60.
- Η ανεργία των νέων συνδέεται άμεσα με την παράταση του εργασιακού βίου των μεγαλύτερων.
Η «επιλογή» να εργάζεται κάποιος στα 70 δεν είναι πραγματική επιλογή όταν προκύπτει από χαμηλές συντάξεις, ακρίβεια και οικονομική ανασφάλεια.
Είναι εξαναγκασμός.
Η Οικονομική Λογική Πάνω από την Ανθρώπινη Αξιοπρέπεια
Το επιχείρημα της «βιωσιμότητας» χρησιμοποιείται ως απόλυτη δικαιολογία.
Όμως η βιωσιμότητα ενός συστήματος δεν μπορεί να επιτυγχάνεται εις βάρος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Η κοινωνία που ζητά από τον εργαζόμενο να δουλεύει σχεδόν μέχρι τον φυσικό του βιολογικό περιορισμό, ομολογεί την αποτυχία της να κατανείμει δίκαια τον παραγόμενο πλούτο.
Δεν είναι φυσικός νόμος να εργάζεται κάποιος μέχρι εξάντλησης. Είναι πολιτική επιλογή.
Το Δημογραφικό ως Πρόσχημα
Το δημογραφικό πρόβλημα είναι υπαρκτό.
Όμως η λύση δεν μπορεί να είναι μόνο η παράταση του εργασιακού βίου.
Χρειάζονται:
- Στήριξη της οικογένειας και της μητρότητας.
- Πολιτικές απασχόλησης των νέων.
- Πάταξη της αδήλωτης εργασίας.
- Αξιοποίηση των αποθεματικών με κοινωνικό προσανατολισμό.
- Δίκαιη φορολογική πολιτική.
Η εύκολη λύση είναι να αυξάνονται τα όρια ηλικίας.
Η δίκαιη λύση απαιτεί πολιτική βούληση.
Η ΣΥΝΤΑΞΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΝΟΜΙΟ – ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑΙΩΜΑ
Η σύνταξη δεν είναι επίδομα φιλανθρωπίας.
Δεν είναι επιβράβευση «καλής συμπεριφοράς».
Είναι ανταποδοτικό και κοινωνικό δικαίωμα.
Όταν η κοινωνία αποδέχεται ως «κανονικότητα» τη δουλειά μετά τα 67 και προετοιμάζεται για εργασία μέχρι τα 74, τότε μιλάμε για μια βαθιά μετατόπιση αξιών , από την κοινωνική προστασία στην ατομική επιβίωση.
ΚΑΛΕΣΜΑ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗΣ
Οι συνταξιούχοι, οι εργαζόμενοι και οι νέοι δεν βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα. Το ζήτημα της συνταξιοδότησης αφορά όλες τις γενιές.
Η υπεράσπιση της αξιοπρεπούς εξόδου από τον εργασιακό βίο είναι υπεράσπιση της ανθρώπινης ζωής, της υγείας, της οικογενειακής συνοχής και της κοινωνικής ισορροπίας.
Δεν μπορούμε να αποδεχθούμε ως «πρόοδο» την εργασία μέχρι τον τάφο.
Δεν μπορούμε να θεωρήσουμε «κανονικότητα» τη διαρκή ανασφάλεια.
Δεν μπορούμε να σιωπήσουμε μπροστά στη σταδιακή αποδόμηση ενός θεμελιώδους κοινωνικού δικαιώματος.
Η συζήτηση για το μέλλον της συνταξιοδότησης δεν είναι τεχνικό ζήτημα.
Είναι ζήτημα Δημοκρατίας, Κοινωνικής Δικαιοσύνης και Σεβασμού προς τον Ανθρωπο.